Świdermajery, dziedzictwem kulturowym Wawra

Wzdłuż linii otwockiej ,w tym na terenie dzielnicy Wawer, możemy podziwiać domki wybudowane w  oryginalnym stylu architektonicznym o nazwie „ świdermajer”. Nazwa została zaczerpnięta z wiersza Gałczyńskiego „Wycieczka do świdra”. Styl ten posiada elementy architektury, mazowieckiej, rosyjskiej i alpejskiej, co z wyglądu przypomina rosyjskie dacze, wybudowane w Alpach na wzór architektury Szwajcarskiej. Drewniane domki posiadają bogate zdobione werandy i przedsionki oraz spiczaste zwieńczenia dachów.

 

Twórcą tego stylu był Michał Elwiro ANDRIOLLI, słynny rysownik i ilustrator „Pana Tadeusza” oraz „ Konrada Wallenroda”. Wybudował on pierwsze drewniane domy letniskowe na przełomie XIX i XX wieku w okolicach Otwocka. Domki stały się na tyle popularne, że w ciągu dekady powstało około 500 budynków w tym stylu. Choć miały one swój początek w Otwocku rozprzestrzeniły się na całej długości linii otwockiej od Wawra po Śródborów.  Możemy je spotkać w Aninie, Międzylesiu, Radości , Miedzeszynie, Falenicy , Michalinie, Józefowie, Świdrze. Na terenie starego Anina, przy ulicy IV poprzecznej, można podziwiać wille, które zostały odrestaurowane i odtworzone w najmniejszych detalach: od drewnianej furtki po oryginalne kolory kremu i czekolady.  Niestety, obecnie większość z nich popadła w ruinę i coraz częściej ulegają pożarom. Pomimo że świdermajer jest unikatowym stylem na skale światową, tylko nieliczne budynki zostały wpisane na listę zabytków. Przyczyn tego stanu rzeczy jest wiele. Od argumentów, że nie wszystkie drewniane domki reprezentują oryginalny styl, po teorie, że wpisanie ich na listę zabytków utrudniłoby wszelkie inwestycje, podziały gruntów czy budowę dróg. Zwłaszcza że na taką akcję potrzebne by były duże fundusze. Obecnie w Otwocku organizowane są przez portal internetowy świdermajer.info festiwale, wystawy, prelekcję i pokazy mające na celu poszerzenie wiedzy na temat drewnianej architektury „linii otwockiej”. W tym roku odbyła się druga edycja festiwalu, a organizatorzy już dzisiaj zapraszają na 3 edycję która ma się odbyć w dniach 9-18 maja 2014 roku.                   

            Jako ciekawostkę i może propozycję rozwiązania problemu zabytkowych domków można podać sytuację, która ma miejsce na dolnym Śląsku. Zabytkową architekturą w tym rejonie są „domy przesłupowe”, które pochodzą z XIX wieku. W celu zachowania tego charakterystycznego stylu został zorganizowany międzynarodowy konkurs dla architektów. Zadaniem było zaprojektowanie współczesnego domu jednorodzinnego, który zachowywałby specyfikę domów przysłupowych. Najlepsze projekty będą sprzedawane za 1 zł osobom, które chcą wybudować dom w tym rejonie.

Anna Kamol

 

Warto odwiedzić